Roma Savaş Tanrıçası Bellona – Etimoloji Serisi: 4

Bellona kelimesini duyunca Türk insanının aklına ilk gelen şey nedir? Hah, işte onunla ilgili olmayacak bu yazı. Ülkemizde pek bilinmese de, Bellona aslında mitolojide savaş tanrıçasıdır. Bu içeriğimizde de, eski Roma savaş tanrıçası Bellona ismini irdeleyerek oradan çıkardığımız sonuçlardan başka hangi kelimeler İngilizce’ye kazınmış onları göreceğiz.

Latince’deki -bel- ve -bell- kökleri, savaşı (war) çağrıştıran, savaşla ilgili anlamlara gelmektedir. Dolayısıyla içinde geçtikleri kelimeleri de savaşın renklerine boyarlar. İşte Roma savaş tanrıçası Bellona‘nın ismi dahi buradan gelmektedir. Zaten tarih boyunca yapılan çeşitli tasvirlerinde de Bellona her zaman başında savaş miğferi, elinde silahları ile her an cenke hazır şekilde betimlenmiş.

Peki Bellona‘dan başka hangi kelimeler mi var? Mesela “Rebellion“: İsyan demektir. Egemen güce karşı silahlanmak olarak da düşünülebilir. Gördüğünüz üzere bir -bell- etkisi söz konusu

Diğer bir önemli kelime “casus belli“. Bunu ilk defa duyan herkes Türkçe bir ifade olduğunu sanıp Türkçe gibi okumak hatasına düşer. Okunuşunu “kasus beli” gibi düşünebilirsiniz. Anlamı ise uluslararası ilişkilerde kısaca bir devletin başka bir devlete savaş ilanını haklı çıkaracak bir sebep (an event justifying the war) olarak geçer.

Benzer şekilde “belligerent” kelimesi de, muharip, savaşçı, savaşan anlamlarına gelmektedir. Genellikle o esnada savaş halinde olan devletleri ifade etmek için kullanılır.

Latince –bell– kökünden inceleyeceğimiz son kelime ise “ante bellum” (savaş öncesi/savaştan önce). Tahmin edeceğiniz üzere ante, öncesi (before) anlamına gelirken, bellum‘da ise yine –bell– (savaş) kökünün etkisini görmekteyiz.

Etimoloji Serisi 4’te Roma savaş tanrıçası Bellona‘dan ve Latince –bell– kökünden kısaca bahsettik. Etimolojiye ilgi duyuyorsanız, diğer etimoloji serisi içeriklerimizi de incelemek isteebilirsiniz.

Etimoloji Serisi 3: Nehir Atı Hangi Hayvandır?

Etimoloji Serisi 2: Luna vs Sol (Ay vs Güneş)

Etimoloji Serisi 1: Ambidextrous vs Amphibious

Etimoloji Serisi 1: Ambidextrous vs Amphibious

Kelime Delisi içeriğinin önemli bir kısmını oluşturacak bir seri de etimoloji (kökenbilim) örnekleri olacak. Etimoloji sözü gözünüzü korkutmasın hemen. Özellikle Latince ve Antik Yunanca’dan İngilizce’ye geçmiş kelimeleri ve ekleri/kökleri öğrenerek, anlamını hiç bilmediğiniz kelimeler hakkında bile kolaylıkla doğru çıkarımlar yapabileceksiniz. Kim bilir, belki bir bilgi yarışmasında burada öğrendiğiniz bir kelime sorulur ve büyük ödülü kazanırsınız. İlk örneğimiz ambidextrous vs amphibious olsun. Köken derinliklerini sırayla inceleyelim.

Ambidextrous (Latince): Ambi (both)+dexter(favorable): Both (hands) favorable: İngilizce’de bu kelime, her iki elini de aynı ustalıkla kullanabilen kişiler için kullanılmaktadır. Özellikle cerrah, piyanist gibi meslek gruplarında sıkça aranan bir özellik olduğunu söylersek yanlış olmaz. Bilineceği üzere Dünya üzerindeki insanları büyük çoğunuğu sağlaklardan oluşur, solaklar ise azınlıktadır. İşte her iki elini birden kullanabilenlerin oranının ise %1 kadar olduğu düşünülmektedir.

Amphibious (Antik Yunanca): Amphi(both)+bios(lives): Having a double life.
Bu kelime özellikle canlılar için (hem karada hem suda yaşayan bitkiler ve hayvanlar) biyoloji ekseninde kullanılsa da, günümüz askeri teknolojisinde hem karada hem de denizde hareket imkanı sağlayan araçlar için de sıklıkla kullanıldığı görülmektedir.

Ambidextrous vs Amphibious konulu inceleme bu kadar. Etimoloji serisinin 2. içeriği Luna ve Sol karşılaştırması ile bunlardan türeyen kelimelere ise buradan ulaşabilirsiniz.