Dil Mezunları ne iş yapar? Dil Bölümü Meslekleri

IMG 0853 - Dil Mezunları ne iş yapar?   Dil Bölümü Meslekleri
Dil Mezunları Ne İş Yapar? Dil Bölümü Meslekleri

Dil mezunları ne iş yapar? Son on üç yıldır kendime sorduğum bu soruyu bu kez okuyucuya yöneltmeye karar verdim. Cevaplarla ise bu yazı ortaya çıktı. Özellikle lisede Yabancı Dil bölümünü okumayı düşünen veya Yabancı Dil Bölümü’nü seçmiş, üniversiteye hazırlık aşamasındaki gençlere dil mezunu meslekleri hakkında bir fikir verebileceğini düşündüğüm bu yazı…

Yabancı Dil öğrencileri için meslekler hakkında bir rehber olarak düşünebileceğimiz bu yazı, her ne kadar genele hitap etmese de, ülkemizde ezici bir azınlıkta kalan Yabancı Dil Bölümü öğrencileri ve mezunları için bunu yazmak, eski bir dil mezunu olarak boynumun borcuydu. Çünkü bizim zamanımızda internette dil bölümü meslekleri ile ilgili olarak belli başlı çok fazla bilgi yoktu. Zamanında sağdan soldan bölük parça bilgilerle dil bölümü meslekleri hakkında fikir edinmeye çalıştığımızı hatırlıyorum. Bu sefer, “Dil mezunları ne iş yapar?” konusunda bildiklerimi birinci elden aktarmanın ve Mütercim-Tercümanlık özelinde detaylandırmanın daha faydalı olacağı kanaatine vardım.

Lise’de Yabancı Dil Bölümü

Ülkemizdeki eğitim sistemi gereği, lise 2. sınıf başlamadan bölüm seçimi yapılmış olur. Öğrenciler lise eğitimlerinin kalan kısmını, alan dışı tercih yapmazlar ise üniversite eğitimlerini ve dolayısıyla da meslek hayatlarını, yaptıkları seçim doğrultusunda aldıkları eğitim ile büyük oranda belirlemiş olurlar.

Bu yazıyı kaleme alan Yabancı Dil öğrencisi, adına artık ne dendiğini bilmediğim üniversiteye giriş sınavından geçeli 10 yıl olmuş. O sebepledir ki, vereceği bilgiler arasında eskimiş olanlar olabilir. Mevcut dil sınavı sisteminde bazı güncellemeler olmuş olabilir. Eğitim sistemi malumunuz…

Detayları kenara bırakacak olursak, olayın mantığı aynıdır. Dil öğrencisinin girmesi gereken iki ana sınav bulunur: Öncelikli olarak tüm öğrencilerin girmesi gereken temel sınav (TYT) -Türkçe, Matematik, Sosyal Bilimler ve Fen Bilimleri– ve tabi ki dil sınavı (YDT). Yani dil öğrencisi olmak, hem İngilizce’yi doğru düzgün öğrenip, hem de aslında kaçmak istediğiniz Matematik ve Fen disiplinlerinden de başarılı olmayı gerektirir. Keza
Yabancı Dil sınavında tüm dil öğrencileri oldukça başarılı olacağı için, farkı yaratan, özellikle de Matematik ve Fen Bilimleri sınavlarından yeter sayıda net yaparak Türkiye’de derece yapan öğrenciler olacaktır. Dil öğrencisi olmanın özüne ters olan, belki de dil bölümünün zorlukları arasında en üst sıraları zorlayan bu durum işte o ekstra adımı atabilmekten başka bir şey değildir.

Sınavdan sonra, tercih aşamasında dil öğrencimizin önüne, seçilebilecek ana branşlar olarak aşağıda bazılarını başlıklar halinde göreceğiniz seçenekler ve bunların çeşitli dillerde varyasyonları çıkacaktır. Değerlendirmeleri yaparken, ülkemizde dil öğrencileri arasında çoğunluğu oluşturdukları için genellikle İngilizceciler üzerinden gideceğim. Arada diğer dillerden istisnai örnekler görebilirsiniz. İlgili başlığa tıklayarak, Mütercim-Tercümanlık bölümü ve mesleği hakkındaki detaylı açıklamaları ve konunun alt başlıklarını inceleyebilirsiniz.

1. Mütercim-Tercümanlık/Çeviribilim Bölümü

2. Dil Öğretmenliği Bölümleri

3. Dil-Edebiyat Bölümleri

4. Turizm Rehberliği

Dil Mezunları Ne İş Yapar? Mütercim Tercümanlık Özelinde

Kağıt üzerinde dil öğrencisinin gidebileceği ana bölümleri üstte gördüğümüze göre, şimdi biraz da Türkiye gerçeklerini göz önüne alarak değerlendirelim.

Malumunuz LinkedIn denen bir icat var. Zaten buraları okuyorsanız LinkedIn‘den de haberdarsınızdır. Bu yazıyı yazabilmek için sahadaki mevcut durumu (kimin ne iş yaptığını) görebilmek adına bölümdaşlarımın şu anda nerede ve hangi poziyonda çalıştığını araştırdım. Ortaya enteresan bir tablo çıktı. Baz aldığım kendi kısıtlı çevremden yola çıkarak yapacağım yorumlamalar şu şekilde:

  1. Mütercim-Tercümanlık/Çeviribilim mezunları arasından Simültane Tercümanlık yapan tanıdığım sadece bir kişi var. Nedeni, Simültane Tercümanlık başlığında da göreceğiniz üzere mesleğin zorluğu, Sözlü Çeviri bölümüne aşırı seçicilikle öğrenci alınması ve sektörün yenilere büyük oranda kapalı olması olsa gerek.
  2. Mütercim-Tercümanlık /Çeviribilim mezunları arasında Yazılı Çeviri yapanların sayısı da çok denemez. Yazılı Çeviri sektörünün kendi içsel sorunlarının burada en önemli etken olduğunu varsayıyorum. Bu grubu kendi içerisinde serbest çevirmenler ve bir şirkete/üniversiteye bağlı olarak çalışan in-house çevirmenler şeklinde ayırabiliriz. Özellikle çokuluslu çeviri şirketleri’nde (SDL gibi) çalışanları bu gruba dahil edebiliriz. Yolda sokakta göreceğiniz “Kardeşler Çeviri Bürosu” tadında işletmeleri de bu gruba alıyoruz.
  3. Mütercim-Tercümanlık /Çeviribilim mezunu olup Özel Üniversitelerde veya Devlet Üniversitelerinde okutmanlık yapanlar az da olsa mevcut.
  4. Mütercim-Tercümanlık /Çeviribilim mezunu olup Milli Eğitim Bakanlığı’nda veya özel okullarda öğretmenlik yapanlar da var. Tabi bunun için ön şart olarak formasyon adı verilen ilave bir eğitim alınması gerektiğini unutmayın.
  5. Mütercim-Tercümanlık /Çeviribilim mezunu olup Dışişleri Bakanlığı ve diğer bakanlıklarda Uzman veya Mütercim olarak çalışanlar tek tük dahi olsa var. Bunların içinden özellikle Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk ve İhtisas memurluğu gibi Kariyer memurlukları önplana çıkıyor. Ancak Emniyet Genel Müdürlüğü’nde Komiser Yardımcısı olarak çalışan dahi mevcut. Yani devlette az da olsa pozisyon açılabiliyor.
  6. Mütercim -Tercümanlık /Çeviribilim mezunu olup Ankara’daki Yabancı Büyükelçiliklerde/İstanbul’daki Başkonsolosluklarda veya Uluslararası Kuruluşlar’ın ülkemizdeki temsilciliklerinde Tercüman veya Yönetici Asistanı gibi pozisyonlarda çalışanlar var. Özellikle İspanyol Dili ve Edebiyatı gibi Dil-Edebiyat Mezunlarının İngilizce dışında işlev gören Yabancı Büyükelçiliklerde yerel personel olarak çalıştığını görebiliriz.
  7. Mütercim-Tercümanlık /Çeviribilim mezunu olup Çokuluslu Şirketlerde çalışanlar da var. Bu grup genellikle Türkiye’nin en iyi üniversitelerinden birinin mezunu olmalarının etkisini, kişisel yetenek ve istekleri ile harmanlayıp, üstüne bolca İnsan Kaynakları, biraz Kurumsal İletişim, Satış ve Pazarlama sosu ile servis ederek bu şirketlere gireyi başarıyor. Beyaz yakanın hası olarak tarif edebileceğimiz bu insanlar, öğrencilik zamanında veya yeni mezun olur olmaz bu şirketlere girmeye çabalar, gerekirse staj yapar, gerekirse MT (Management Trainee) programlarını zorlayarak kendilerini ilgili şirketlere (Unilever, P&G, CocaCola, R&B gibi) kabul ettirir. Özellikle İK’cı olarak aktif görev aldıklarını gördüm.
  8. Mütercim-Tercümanlık /Çeviribilim mezunu olup gazeteciliğe yönelenler ve uluslararası yayın yapan medya kuruluşlarında çalışanlar var, ancak sayıları azınlıkta.
  9. Mütercim-Tercümanlık /Çeviribilim mezunu olup STK‘larda görev alanlar da yine az sayıda, ama yok değil.
  10. Mütercim-Tercümanlık /Çeviribilim mezunu olup Spor kulüplerinde tercümanlık yapanlar var. Bu noktada, özellikle İspanyolca, Portekizce ve Fransızca’nın ezici üstünlüğünü görmemek elde değil.
  11. Mütercim-Tercümanlık /Çeviribilim mezunu olup Havayolu Şirketlerinde kabin görevlisi (hostes) olarak çalışanlar var.
  12. Mütercim-Tercümanlık /Çeviribilim mezunu olup Akademi’de kalmayı seçenler Araştırma Görevlisi olarak devam ediyor. Yurtiçinde veya Yurtdışında Yüksek Lisans çalışmalarında bulunanların sayısı da az değil.
  13. Mütercim-Tercümanlık /Çeviribilim mezunu olup yine Amazon gibi Çokuluslu Şirketlerin yurtdışı (özellikle Avrupa) ofislerinde çalışanların olduğu da görülüyor.
  14. Mütercim-Tercümanlık /Çeviribilim mezunu olup Büyükşehir Belediyeleri’nde, Tercüman ve Dışilişkiler Bölümlerinde çalışan tanıdıklarım var.
  15. Mütercim-Tercümanlık /Çeviribilim mezunu olup Kalkınma Ajanslarında çalışan arkadaşlarım vardı.
  16. Mütercim-Tercümanlık /Çeviribilim mezunu olup, alanı ile ilgili hiç bir şey yapmayan ancak farklı bir yol çizeler de var. Yoga eğitmeni olan iki kişi tanıyorum.

Dil Mezunlarının İş Alanları: Tercümanlık Dışındaki Seçenekler

Bir diğer seçenek olan İngilizce Öğretmenliği mezunlarının hayalgücü, iş alanı konusunda Mütercim-Tercümanlık mezunlarınınki kadar geniş görünmüyor. Belki de iş garantisi daha az olan Mütercim-Tercümanlık mezunlarına göre daha sağlamcı oldukları içindir.

İngilizce Öğretmenliği mezunu olup da İngilizce öğretmenliği yapmayanların yaptıkları işlere bakarsak, yine farklı örnekler olarak Çokuluslu Şirketlerde (Unilever, P&G gibi) satış/pazarlama departmanlarında çalışanların yanısıra, yabancı Havayolu Şirketlerinde (özellikle Körfez ülkelerinde) kabin görevlisi olarak çalışanlar olduğunu da görüyoruz. Bir başka farklı kariyer yolu olarak da, lisans eğitiminin üzerine gerekli eğitimi alarak Dil ve Konuşma Terapistliği (DKT) yapmayı tercih edenler de bulunuyor.

İngilizce Öğretmenlerinin, Özel Üniversitelerde ve Devlet Üniversitelerinde Okutmanlık seçeneklerinin yanısıra MEB’de ve Özel Okullar’da Öğretmenlik şansı zaten ceplerinde oluyor (KPSS’yi geçtiğinizi varsayıyorum). Bunların yanısıra, özel ders gibi avantajları da elbette mevcut. İngilizce dışındaki dillerde devlette atamalara bakarak tercih yapmak mantıklı olabilir, sayılar önemli, KPSS’den kaç puanla atanabilirsiniz iyi değerlendirmek gerek.

Hakkında en az malumatımın olduğu kısım Dil-Edebiyat mezunları. İngiliz Dili ve Edebiyatı ile Amerikan Kültürü mezunlarının genellikle Yayınevleri‘nde çalıştığını biliyorum. Diğer Dil-Edebiyat mezunlarının ise Yabancı Büyükelçilikler’de ve Uluslararası Kuruluşlar’da çalışanları ile karşılaştım. Yine spesifik diller (Çince, Japonca, İspanyolca gibi) bildikleri için, dillerini bildikleri ülkelerle iş yapan şirketlerde çalışanları vardır. Ayrıca Dışişleri Bakanlığı’nın Yurtdışındaki temsilcilikleri için sözleşmeli personel alımları yaptığını ve o ülkenin yerel dilini bilen Türk personeli sözleşmeli olarak ilgili ülkede istihdam ettiğini hatırlatalım. Örneğin İspanyolca bilenlerin Latin Amerika‘da bu tarz pozisyonlarda şansı olabilir. Belirttiğim gibi bu konuda malumatım sınırlı. Dil-Edebiyat mezunlarının da burada bahsedilmeyen pek çok iş kolunda görev yaptıklarından eminim.

Özellikle gerekli şartları (Formasyon gibi) sağladıktan sonra bu üç ana branş (Mütercim-Tercümanlık, İngilizce Öğretmenliği ve İngiliz Dili ve Edebiyatı) mezunlarının yaptıkları işler arasında geçişkenlik olduğunu da hesaba katmak gerekir.

Sonuç Olarak

Peki “Dil Bölümünün Önü Açık mı?” Tamamen size kalmış. Dil Bölümünden ziyade sizin önünüz, hatta zihniniz açık mı bu önemli. Önünüzün açık olması için de kendinizi her türlü kaynaktan beslemeniz, yetiştirmeniz gerekir.

Siz mümkün olduğunca gerek ikinci ve üçüncü dil ile, gerek farklı alanlarda staj çalışmaları ile gerekse Erasmus, Exchange, EVS gibi yurtdışı değişim etkinliklerini, üniversitenizin şartlarını zorlayın ve dünya vatandaşlığı için kendinizi geliştirmeye uğraşın. Dil bölümünün avantajları sayesinde alanınız zaten buna müsait, öyle ki yaptığınız her çalışma kişisel gelişiminiz için bir tuğladır. Siz binanızı güzel ördükten sonra, alıcısı elbette olacaktır. O alıcıların arasından yeni işvereninizi siz seçin.

Mümkün oldukça Türkiye’de “top” kabul edilebilecek üniversitelerden birini kazanmaya ve bitirmeye çalışın. Etikete takılacak kişiler her zaman olacaktır ve okulunuzun adı, en azından ilk işinize girerken önemlidir. Bunun haricinde, akademik çalışma tabi ki önemli, ancak sahada kişisel yetenekleriniz, bildiğiniz diller, yaptığınız diğer sosyal aktiviteler, liderlik becerileriniz oldukça önplana çıkıyor.

Toparlayacak olursak, yabancı dil öğrencileri, hangi alandan/programdan mezun olursanız olun, işinizi sevin ve en iyi şekilde yapmaya çalışın. Ulu Önder Atatürk’ün belirttiği üzere “Vatanını en çok seven, işini en iyi yapandır.”

Bol kelimeli günleriniz olsun.

“Dil Mezunları ne iş yapar? Dil Bölümü Meslekleri” için bir yanıt

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir